جدال شريعت با طريقت؟!

بار ديگر حسينيه‌اي از اهل تصوف وابسته به سلسله دراويش نعمت‌اللهي گنابادي، در بروجرد در نزاع مذهبي تخريب شد. دو سال گذشته، در بهمن 1384 هم اين غائله در «قم» تكرار و حسينيه يكي از مشايخ اين سلسله ـ سيداحمد شريعت ـ به ميدان تره‌بار و پس از آن به پاركينگ اتومبيل‌ها مبدل شد. آناني كه در پي مخالفت با دراويش تجمع كردند و شعار دادند و به مسئولان از «انحراف دراويش» هشدار دادند، از اعتقادي سخن مي‌گفتند كه سال‌هاي دور هم گاهي نه تنها به طرد دراويش و انحرافي بودن آنان اذعان مي‌شد؛ بلكه فقهاي محلي به «صوفي‌كشي» متهم مي‌شدند و در اين مسير گام برمي‌داشتند. داستان نزاع ميان فقها و مقلدان آنان با متصوفه داستاني تاريخي است. اما در ميان فقها هم اگرچه برخي اينگونه بودند، اما در ديگر سو فقهايي تكفير صوفيه را برنمي‌تافتند و تنها به انتقاد از آنان در منابر و گعده‌هاي عوام و خواص اكتفا مي‌كردند. همچنين برخي ديگر نيز خود صاحب كرامت بودند و هم آغوشي سير و سلوك عرفاني را با شريعت مي‌پسنديدند و طريقت و شريعت را يكي مي‌پنداشتند. امروز نيز بار ديگر اين نزاع با احكام فقهي چهار مرجع تقليد حاضر و مرحوم ـ آيات عظام فاضل لنكراني، صافي گلپايگاني، مكارم شيرازي و نوري همداني ـ در انحرافي بودن فرق تصوف سربرآورده است. اما آنچه در فتاوا و آراي اين بزرگان بر آن تاكيد شده است، انحرافي و باطل بودن اين فرق است و بس. آنان حتي در نهايت در پي اصرار اهل تصوف به ترويج طريقت خود، حكم به قطع رابطه با پيروان صوفيه داده‌اند و نه تخريب، برخورد فيزيكي و يا ضرب و جرح. تاريخ در اين باره گواه است كه آيت‌الله بروجردي، مرجع عامه شيعيان كه هيچ فقيهي در آن دوره در قد و قامت او ديده نمي‌شد، در برخورد با يكي از ـ فرقه‌هايي كه تمامي فقها بر تكفير پيروان آن اجماع داشتند ـ نيز از روش و منش فيزيكي سود نجست و تنها مسوولان دولتي و صاحب‌مناصب وقت را به تحرك بروجرد و حتي در زمان زعامت مرجعيت بر هجرت از قم تهديد كرد. اين روش در مورد صوفيه‌اي نبود كه اجماع نظر بر تكفير آنان نه تنها نيست، بلكه حتي فقهاي معتقد به باطل بودن طريقه آنان نيز بر ضرب و جرح پيروانشان تاكيد ندارند؛ بلكه درباره اين فرقه است كه در انحرافات اعتقادي آنان از «دين مبين اسلام» نه فقط شريعت، اتفاق‌نظر ميان بزرگان قوم موج مي‌زند.